Een mysterie waar wetenschappers zich al eeuwen het hoofd over breken zijn de 54 zogenaamde “Hunebedden” in het noordoosten van Nederland [Bom 1978, Klok 1979, Giffen 1925]. Op de hogere delen van het landschap staan dolmenachtige constructies. Maar dolmen bestaan gewoonlijk uit enkele staande stenen met één dekplaat, een hunebed heeft gemiddeld 10 staande stenen en is bedekt met een aantal grote keien. De staande stenen zijn aan de binnenzijde vlak, net zoals de onderzijde van de dekplaten. Het lijkt erop dat het gespleten stenen zijn want vaak is de vlakke kant een afspiegeling van die van een nabije steen. Wie ooit deze megalithische constructies bouwde, hoe, en waartoe, is volledig onbekend. 

Een onbewezen stelling is dat ze ooit als graf dienden maar een andere verklaring kan zijn dat het schuilkelders waren tegen catastrofaal onheil. Gemiddeld zijn de hunebedden – de naam verwijst wellicht naar de Hunnen, maar die hebben niets van doen met deze bouwwerken. Het verwijst eerder naar de oude term ‘huynen’ wat reuzen zou betekenen  -  langs de oost-west richting georiënteerd, met deingang aan de zuidzijde. Het is onbekend of er een specifieke reden is voor deze oriëntatie. Er waren ooit honderden hunebedden, tot over de grens in Duitsland toe, maar die zijn in de loop van de tijd afgebroken om als bouwmateriaal te dienen voor kerken, wegen en zeewering. Tegenwoordig zijn ze wettelijk beschermd, ofschoon er geen maatregelen genomen zijn om ze tegen vandalisme te beschermen. 

De grootste hunebed staat in Borger die uit 28 staande stenen bestaat en 9 dekstenen, overigens ook gereconstrueerd. Omdat er aanwijzingen bestaan dat een hunebed wellicht met zand bedekt is geweest, is er een hunebed als zodanig gereconstrueerd, de zg. Papenloze kerk.